آیا در کرات آسمانی دیگر هم موجود زنده وجود دارد؟
کلام آیت الله مکارم شیرازی حفظه الله :
ستارگان مسكون آسمان
در سوره شوری آیه 29 می خوانیم که:
وَ مِنْ ءَايَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَثَّ
فِيهِمَا مِن دَابَّةٍ وَ هُوَ عَلىَ جَمْعِهِمْ إِذَا يَشَاءُ
قَدِير----و از نشانه هاى قدرت او آفرينش آسمانها و زمين است و جنبندگانى
كه در آن دو پراكندهاند و او هر گاه بخواهد بر گردآورى آنها تواناست
از نكات قابل ملاحظه اى كه از اين آيه (آیه 29 سوره شوری) استفاده مى شود
اين است كه دلالت بر وجود انواع موجودات زنده در آسمانها دارد، گرچه هنوز
دانشمندان به صورت قاطعى در اين زمينه قضاوت نمى كنند، همين قدر سربسته
مى گويند:در ميان كواكب آسمان به احتمال قوى ستارگان زيادى هستند كه داراى
موجودات زنده اند، ولى قرآن با جمله" وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ"(1)
(آنچه در آسمان و زمين از جنبندگان گسترده است)، با صراحت اين حقيقت را
اعلام مى دارد كه در پهنه آسمان نيز جنبندگان زنده فراوان است.
و اينكه بعضى از مفسران احتمال داده اند" فيهما"
منحصر به كره زمين باشد بسيار بعيد به نظر مى رسد، زيرا" ضمير تثنيه" است
و به آسمان و زمين هر دو برمى گردد، همانگونه كه تفسير دابة به فرشتگان
آسمان تفسيرى است بسيار بعيد، چرا كه" دابة" معمولا به جنبندگان مادى اطلاق
میشود.
اين معنى از آيات متعدد ديگر قرآن مجيد نيز استفاده مى شود.
در حديث معروفى از امير مؤمنان امام على بن ابى طالب نقل شده است كه فرمود:
هذه النجوم التي فى السماء مدائن مثل المدائن التي فى الارض مربوطة كل مدينة الى عمود من نور:(2)
" اين ستارگانى كه در آسمان است شهرهايى همچون شهرهاى زمين دارد، هر شهرى
با شهر ديگر (هر ستارهاى با ستاره ديگر) با ستونى از نور مربوط است".
روايات متعدد ديگرى نيز در اين زمينه نقل شده است (براى اطلاع بيشتر مىتوان به كتاب" الهيئة و الاسلام" مراجعه كرد).(3)
--------------------------------------------------
1.آیه 29 سره شوری
2.تفسیر قمی،ج2،ص218
3.تفسیر نمونه،ج20،ص439
کلام علامه طباطبایی رحمه الله:
قوله تعالى: «وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ» إلخ، البث التفريق، و يقال: بث الريح التراب إذا أثاره، و الدابة كل ما يدب على الأرض فيعم الحيوانات جميعا، و المعنى ظاهر.
و ظاهر الآية أن في السماوات خلقا من الدواب كالأرض، و قول بعضهم: إن ما في
السموات من دابة هي الملائكة يدفعه أن إطلاق الدواب على الملائكة غير
معهود.(1)
«و ظاهر آيه اين است كه در آسمانها خلقى از جنبندگان (دواب) مثل روى زمين
وجود دارد و اگر كسى بگويد كه منظور از جنبندگان آسمان ملائكه هستند مردود
است چرا كه كلمه «دواب» بر ملائكه اطلاق نشده است.»
و نيز در مقدمه كتاب اعجاز قرآن كه منسوب به علامه طباطبائى (ره) است، به
همين آيه (شورى/ 29) در مورد وجود موجودات زنده در جهان بالا استدلال شده
است.(2)
---------------------------------------------------
1.تفسیر المیزان،ج18،ص58
2.استاد علامه سيد محمد حسين طباطبائى، اعجاز قرآن، ص 15، ويراسته على رضا ميرزا محمد
دکتر محمد علی رضایی در کتاب "پژوهشی در اعجاز قرآن کریم" بعد از نقل اقوال مختلف در مورد آیه 29 سوره شوری می نویسد:
در مورد انطباق آيه فوق (شورى/ 29) با وجود حيات و موجودات زنده در كرات ديگر تذكر چند نكته لازم است:
1. واژه «سماء» و «سموات» در قرآن به چند معنا به كار مى رود: جهت بالا- كرات آسمانى- جو زمين و ....
تفسير آيه فوق به وجود موجودات زنده در كرات ديگر وقتى صحيح است كه ثابت
كنيم كلمه «سموات» در آيه مورد بحث به معناى كرات آسمانى مى آيد.
در حالى كه ممكن است كسى احتمال دهد كه «سموات» در آيه فوق طبقات جوّ اطراف
زمين است و مراد از دابّة موجودات ريزه ذره بينى (مثل ويروسها و ...) و
درشت (مثل پرندگان) است كه در فضاى اطراف ما پراكنده اند. امّا با اين حال
مى توان گفت كه ممكن است مراد از آيه هر دو تفسير (كرات آسمانى و طبقات
جو زمين) باشد.
2.با توجه به اينكه هنوز وجود موجودات زنده در كرات ديگر از لحاظ علمى
اثبات نشده و به صورت يك احتمال قوى از آن ياد مى شود لذا نمى توان به
صورت قطعى، تفسير اول (وجود موجودات زنده در كرات ديگر) را به قرآن نسبت
داد و اين تفسير احتمالى هم اعجاز علمى قرآن را اثبات نمىكند.
3.اگر احتمال دوم (وجود موجودات ريز و درشت در جو اطراف زمين) را بپذيريم
آيه فوق در قسمت حيوانات درشت (مثل پرندگان) بيان يك واقعيت خارجى است كه
همه مىبينند ولى نشانه الهى است از اين جهت كه خداوند طورى هوا و پرندگان
را خلق كرد كه بتوانند در فضا پرواز كنند امّا در قسمت موجودات ريزه ذره
بينى با توجه به عدم اطلاع مردم عرب صدر اسلام از آنها مى توان گفت كه
نوعى رازگويى علمى است كه علوم جديد بدان دست يافته است.
ولى با توجه به احتمالى بودن تفسير فوق و
اينكه اين مطلب از نوع يافتن مصداق جديد براى كلمه «دابة» است نمى توان آن
تفسير و معنا را در شمار اعجاز علمى قرآن به حساب آورد.(1)
--------------------------------------------
1.پژوهشى در اعجاز علمى قرآن، ص: 201
سبحان الذی خلق الازواج کلها مما تنبت الارض و من انفسهم و مما لایعلمون.
پاک و منزه است خدایی که همه ممکنات عالم را جفت آفریده، چه از نباتات روی
زمین و از نفوس بشر و چه از مخلوقات دیگری که شما از ایشان آگاه نیستید.
